ÖĞRENMEDE ANLAM ARAYIŞI

Öğrenme, insanın hayatında doğduğu andan itibaren vardır. Bebekken emebilmeyi, yürüyebilmeyi, konuşmayı öğrenmekle başlar. İlişkileri nasıl kuracağını, nasıl başarılı olacağını zamanla öğrenir…

Ve çoğu zaman insanlar bu bölümü atlar. Öğrenmenin, okula başladığı andan itibaren olduğunu düşünürler. Ve mezun olup, iyi bir kariyere başlamakla bittiğini zannederler. Bu süreç, insanların zihninde basamak basamak devam eder. Her yıl, bir basamak atlayıp üst sınıfa geçerler. Her basamaktaki sınıfın kendine has hedefleri, nazları, niyazları vardır.

• Tüm dönem boyunca derslere girilecek,
• Girilen tüm sınavlardan başarıyla geçilecek,
• Sürecin sonunda bir diploma elde edilecek,
• Ve nihayetinde iyi bir iş bulunacak.

Fakat bu sürecin içinde çoğu öğrencinin zihninde bazı sorular olur:

‘Ben tüm bunları neden öğreniyorum?’

İşte bu soru, öğrenci için ‘anlam arayışı’ ihtiyacıdır.

İnsan konuşmaya başladığı andan itibaren sorular sorar: ‘Anne, bu ne?‘, ‘Niye bu var?‘, ‘Neden öyle yaptın?‘, ‘O ne demek?‘ Ardı arkası kesilmeyen sorular dizisi devam eder. Bu merak, okul hayatı ile birlikte başka konulara geçer. Ancak okul sürecindeki sistemde bazı merak soruları karşılığını bulamaz. Daha çok ‘’Ne’’ sorusunun cevabını aldığımız bir süreçtir. Ve ‘’Neden’’ sorusuna yanıtsız kaldığımız yerler vardır.

Öğrenci,  fizikte öğrendiği formülü, hayatının neresinde uygulayacağını merak eder.

Veya kimya dersinde öğrendiği bir karışımı…

Veya matematikteki bir problemin çözümünü…

Bazıları bu bilginin hayatına ne fayda katacağını düşünür. Bazıları ise, nasıl keyifli hale getirebileceğinin yöntemlerini arar. İnsanlar anlam arayışı içinde iken de farklıdırlar. Çünkü her insan aynı özelliklerle doğmaz. Birbirinden farklı birçok özelliği vardır. Bazıları faydaya daha çok konsantre olur. Bazıları ise bir şeyin keyifli olmasına önem verir. Ve bu farklılıklar, ilişkilere zenginlik katar. Karşılıklı olarak birbirinin eksiğini kapatan bir yapboz gibidir.

Her öğrenci, hayat-bilgi bağlantısını kuramadığında motivasyonu düşer. Biri faydalı bulamadığında ‘gereksiz’ görür. Diğeri keyifli bir şeyler yapamadığında ‘ilgisi’ azalır. Okul, onun için öğrenmekten uzak bir yerdir artık. Yapılması gereken zorunlu bir şeye dönüşür.

Öğrendiği bilginin hayattaki karşılığını bulmak, öğrencinin merakını artırır. Böylece öğrenmeye olan ilgisini de artırır. Merak edilen bilginin kalıcılığını da sağlar. Ayrıca ezber yapmaktan öte, gerçek bir öğrenme gerçekleşir. Bu da süreci, hem başarıya götürür,  hem de anlamlı kılar.

Ebeveynler ve öğretmenler, öğrencilerin ‘anlam arayışı’ ihtiyacına da bakmalı. “Neden bunu öğreniyorum?” sorusuna yanıt vermeliler. Mesele sadece bir bilgiyi olduğu gibi öğrenmek değildir. Ezber yapılarak girilmiş sınavdan yüksek not alınabilir. Gerçek bir öğrenme olmadığında ise bir süre sonra unutulur.

Öğrencilerin anlam arayışına yönelik sorularının dikkate alınması önemlidir. Bilgiyi hayatıyla ilişkilendirerek, anlam bulması çalışma verimini artırır. Öğrenme süreci, hayatla ilişkilendirildiğinde ‘geçilecek bir sınav’ olmaktan çıkar. Artık hayatının bir parçası olur.

İnsan hayatına anlam katmak ister. Anlam, herkes için aynı şeyi ifade etmez. Çünkü insanların anlamlandırma sistemi farklıdır. Fayda odaklı bir insana ‘keyif’ sunmak ilgi çekici değildir. Faydalı olmayan bir şeyi tercih etmeyi gerekli bulmaz. Keyif odaklı bir insana ‘çok faydalı’ demek işe yaramaz. Çünkü keyifli olmayan bir şey onun ilgi alanı değildir. Öğretilen şeyin, karşıdaki kişide anlam bulması çok önemlidir. Öğrenmeyi anlamlı kılabilmek için öğrencilerin farklılıklarını bilmek gerekir. Bu nedenle öğrencilerin ilgi alanlarını ve güçlü yönlerini tanımak önemlidir. Onlara gerçek bir öğrenme zemini sunmanın ilk adımıdır.